30/09/2019
CÂU CHUYỆN VỀ LAIKA – CHÚ CHÓ CHẾT NGOÀI KHÔNG GIAN
Chú chó Laika (sinh 1954, mất ngày 3 tháng 11 năm 1957) là một trong những động vật đầu tiên được đem lên không gian và là động vật đầu tiên bay quanh Trái đất trong chương trình không gian của Liên Xô mang tên Sputnik 2 được phóng vào ngày 3 tháng 11 năm 1957.
Laika không phải là sinh vật Trái Đất đầu tiên được đưa ra vũ trụ trong các chương trình thử nghiệm không gian của nhân loại, nhưng chú chó lại là biểu tượng của động vật du hành vũ trụ nổi tiếng và trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các đề tài nghệ thuật ca ngợi mãi đến tận hôm nay dù đã qua đời hơn 60 năm. Vì sao vậy?
Hành Trình Huấn Luyện Vất Vả
Vào thời điểm đó, nhân loại hiểu biết rất ít về những tác động của không gian vũ trụ đối với các sinh vật sống, đó cũng là mục tiêu sứ mệnh của nhiệm vụ không gian Sputnik 2 mà Liên Xô đang thực hiện.
Để nghiên cứu tác động, các nhà khoa học Liên Xô đã quyết định lựa chọn những chú chó lang thang, vô chủ ở Moscow vì họ cho rằng những sinh vật này đã học và tôi luyện được kỹ năng sinh tồn tốt hơn trong điều kiện cái đói và lạnh rét buốt đến thấu xương ở Moscow so với chó nhà.
Và Laika – một chú chó lang thang trên đường phố Moscow, đã được chọn!
Laika là một con chó cái, lai, khi ấy được khoảng hơn 5kg và xấp xỉ 3 tuổi. Các nhân viên Liên Xô khi đó đã đặt cho cô một số tên và biệt danh, trong đó có Kudryavka (tiếng Nga là có nghĩa là “bé lông xoăn”), Zhuchka (Con bọ nhỏ) và Limonchik (Trái chanh nhỏ). Tên Laika được đặt chính thức là tên tiếng Nga của một số giống chó cái giống với husky, và là tên chó phổ biến trên toàn thế giới. Ngoài Laika, còn có 2 chú chó được huấn luyện cho nhiệm vụ này, tên Albina và Mushka.
Để nhằm huấn luyện cho chúng quen dần với việc sống trong buồng lái chật hẹp của tàu Sputnik-2, các con chó này đã bị nhốt liên tục trong những cabin chật chội tới khoảng 20 ngày, làm cả ba ngừng tiểu tiện, và bắt đầu cảm thấy hoảng loạn và diễn biến tâm trạng của chúng dần xấu đi.
Ngoài ra, để quen dần với những rung động mạnh và tiếng gầm rú của động cơ phản lực, chúng phải thường xuyên luyện tập với máy ly tâm mô phỏng quá trình tăng tốc của tên lửa đẩy, cũng như thiết bị mô phỏng tình trạng không trọng lực. Sau mỗi lần luyện tập, nhịp tim của chúng đều tăng gấp đôi và huyết áp tăng lên từ 30-65 torr (đơn vị huyết áp).
Chúng cũng được cho ăn những thức ăn dạng gel lỏng để quen dần với việc ăn uống ngoài không gian.
Cho đến ngày gần khởi hành, Laika là chú chó được chọn để thử nghiệm bay cùng tàu Sputnik-2.
Nhưng có một sự thực mà thời đó ngành khoa học vũ trụ của Liên Xô không công bố rộng rãi với báo chí rằng: công nghệ không gian khi ấy chưa được phát triển, hệ thống buồng lái và sự an toàn của Laika không hề được đảm bảo, tất cả chỉ ở mức thử nghiệm sơ khai, vì vậy các nhà khoa học Liên Xô đều biết, đây là chuyến đi một chiều của Laika!
Trước khi chuyến bay bắt đầu, một trong những nhà khoa học Liên Xô đã đưa Laika về nhà chơi với con của mình. Trong một cuốn sách ghi lại câu chuyện về y học vũ trụ của Liên Xô, tiến sĩ Vladimir Yazdovsky đã viết, "Laika rất trầm tính và kiêu sa ... Tôi muốn làm điều gì đó tốt đẹp cho cô ấy trước chuyến bay: Cô ấy còn rất ít thời gian để sống."
Chuyển Bay Định Mệnh
Trước khi khởi hành, các nhà khoa học Liên Xô đã tiến hành phẫu thuật và cài đặt dây dẫn cảm biến giúp đo nhịp thở, nhịp tim và huyết áp của Laika để tiến hành thử nghiệm. Laika được tắm rửa sạch sẽ bằng dung dịch pha cồn, lông được chải chuốt cẩn thận.
Ngay lúc đặt Laika vào buồng khoan kín và trước khi đóng cửa, các nhân viên đã hôn chào tạm biệt Laika và cầu nguyện cho cô, dù biết rằng Laika sẽ không bao giờ quay trở về!
Ngày 3/11/1957, tại sân bay vũ trụ Baikonur, Sputnik-2 được phóng lên quỹ đạo Trái Đất, mang theo Laika.
Khi tàu bắt đầu tăng tốc cực đại, tốc độ hô hấp của Laika được đo đã tăng lên từ ba đến bốn lần so với trước khi phóng. Các cảm biến cho thấy nhịp tim của Laika là 103 nhịp/phút trước khi bay và tăng lên 240 nhịp/phút, gấp hơn 2 lần.
Sau khi bay vào được quỹ đạo, phần mũi nón của Sputnik 2 đã bị tách rời thành công; tuy nhiên phần lõi "Block A" lại không tự hủy như kế hoạch làm cho hệ thống điều khiển nhiệt của tàu không thể hoạt động, làm một số lớp cách nhiệt bị xé toạc, tăng nhiệt độ cabin chứa Laika lên 40 độ C.
3 giờ lênh đênh trong vũ trụ, nhịp tim của Laika đã ổn định trở lại, dù vậy các cảm biến cho thấy cô vẫn đang bị kích động, nhưng vẫn ăn thức ăn kèm theo.
Tuy nhiên, 5 đến 7 giờ sau chuyến bay, các nhà khoa học không nhận được bất kỳ sự sống nào gửi về từ Laika nữa!
Cô đã chết!
Nhiều năm sau này, phía Liên Xô đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về nguyên nhân chết chính xác của Laika, họ cho rằng Laika chết vì ngạt do pin buồng lái hỏng, hay do chính các nhà khoa học đã trợ tử bằng thức ăn tẩm độc có sẵn trên tàu sau khi Laika đã hoàn thành nhiệm vụ đo đạc để cô có thể ra đi nhẹ nhàng hơn.
Năm 1999, một số nguồn tin của Nga đã báo cáo rằng Laika đã chết cháy khi cabin trở nên quá nóng trên hành trình quay quanh quỹ đạo trái đất lần thứ tư. Vào tháng 10 năm 2002, Dimitri Malashenkov, một trong những nhà khoa học đứng sau nhiệm vụ Sputnik 2, đã khẳng định tin này là chính xác, ông cho rằng trục trặc của hệ thống điều hoà đã khiến nhiệt độ khoang lái tăng cao quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể sống.
Hơn năm tháng sau kể từ ngày được phóng và bay 2.570 quỹ đạo quanh Trái Đất, tàu Sputnik 2, bao gồm cả xác Laika đã bị thiêu thành tro đã rơi trở lại Trái Đất vào ngày 14 tháng 4 năm 1958, kết thúc sứ mạng nghiên cứu tiên phong của mình.
Tranh Cãi Và Tưởng Niệm
Tuyên bố về việc vệ tinh nhân tạo Sputnik 2 sẽ cháy trong khí quyển khi thế năng bay không còn đã gây sửng sốt cho không ít người và làm dấy lên làn sóng phản đối hành vi ngược đãi động vật dù trước đó đã có nhiều thử nghiệm trên động vật tương tự, nhưng trường hợp của Laika lại được công chúng quan tâm đặc biệt. Hiệp hội Bảo vệ Chó Quốc gia của Anh kêu gọi những người nuôi chó hãy dành một phút mặc niệm Laika.
Mặc dù không có cơ hội sống sót trở về, nhưng sự hy sinh của Laika không hề uổng phí bởi nó đã giúp chứng tỏ một điều: sinh vật sống có thể tồn tại trong tình trạng không trọng lực ngoài không gian.
Chuyến bay của Laika đã mở đường cho việc chuẩn bị phóng tàu có người lái không lâu sau đó, cũng như đem lại cho các nhà khoa học những số liệu đầu tiên về việc các sinh vật sống phản ứng như thế nào trong môi trường vũ trụ.
Để tưởng nhớ Laika, nhiều nước đã phát hành những bộ tem kỷ niệm và bưu thiếp có hình con vật đáng yêu này. Các hãng sản xuất sô-cô-la, thuốc lá... cũng lấy tên là Laika. Các ban nhạc lấy cảm hứng từ Laika cũng lần lượt ra đời: Laika, Laika Dog, Laika and the Cosmonauts... Trong suốt nửa thế kỷ qua, Laika trở thành đề tài của rất nhiều tiểu thuyết, phim truyện, bài hát...
Ngày 11 tháng 4 năm 2008, đúng 50 năm sau ngày xác Laika được hỏa thiêu trong khí quyển Trái Đất, tại Viện Quân y bên đại lộ Petrovsko - Razumovsky ở Moskva, nơi Laika đã luyện tập để chuẩn bị thử nghiệm trong không gian, người Nga đã dựng một tượng đài tưởng niệm Laika do nhà điêu khắc Pavel Medvedev thiết kế. Bệ tượng đài mô phỏng một tên lửa vũ trụ, phần trên của các động cơ mô phỏng bàn tay con người. Tượng Laika đứng trên đó, trong lòng bàn tay của con người.
Dịch và tổng hợp: Coca Pet Store
