30/08/2026
Gây mê và Giảm Đau
PHẦN 1 – GÂY MÊ KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KHÔNG ĐAU
1. Trong phẫu: Nằm im khi gây mê không có nghĩa là cơ thể không nhận tín hiệu đau.
Gây mê và giảm đau là hai việc khác nhau.
Nhưng trong lúc phẫu thuật, những kích thích vẫn có thể được các thụ thể đau trong cơ thể tiếp nhận và truyền tín hiệu lên hệ thần kinh. Khi nhận quá nhiều kích thích đau, cơ thể sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, giải phóng nhiều adrenaline và noradrenaline (nhóm hormone catecholamine) có thể dẫn đến: tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng, tim co bóp mạnh hơn, mạch máu ngoại vi co lại, thay đổi nhịp thở, cơ thể tăng mức độ đáp ứng với stress
→ Cơ thể đang bị kích thích và phải “làm việc nhiều hơn” để đối phó với cuộc phẫu thuật.
Vì vậy, khi một con vật đang gây mê tương đối ổn định mà đột nhiên nhịp tim và huyết áp tăng rõ rệt khi bác sĩ bắt đầu kéo, cắt hoặc thao tác vào mô, đây có thể là dấu hiệu cho thấy kích thích đau đang vượt quá khả năng kiểm soát hiện tại.
Chưa chính xác: “Mê chưa đủ sâu → tăng thuốc mê ngay.”
Tốt hơn: “Liệu giảm đau đã đủ chưa?” “các nguyên nhân khác như thiếu oxy, tăng CO₂, giảm thể tích tuần hoàn, thuốc đang dùng… hiện như thế nào?”
2. Hậu phẫu: Đáp ứng stress do phẫu thuật và đau kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình hồi phục sau mổ.
Cơ thể phải duy trì trạng thái căng thẳng → tăng nhu cầu năng lượng và oxy → ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan.
Tim và hệ tuần hoàn phải làm việc nhiều hơn, hoạt động của hệ miễn dịch bị ảnh hưởng, quá trình lành vết thương bị chậm, hoạt động của đường tiêu hóa giảm, dễ làm con vật ăn uống kém hoặc chậm phục hồi chức năng tiêu hóa
Và tất nhiên, đau sau mổ không được kiểm soát tốt cũng khiến con vật ít vận động, ít ăn uống, khó ngủ và nghỉ ngơi, dễ kích động hoặc ngược lại, trở nên rất im lặng, khó hợp tác với việc chăm sóc và phục hồi sau phẫu thuật
→ Tóm lại, hồi phục sau mổ kém hơn
3. Khi nào cần bắt đầu thực hiện giảm đau
Khi các tín hiệu đau xuất hiện quá nhiều và kéo dài, hệ thần kinh có thể trở nên nhạy cảm hơn với đau.
Hệ thần kinh bị “kích hoạt” quá lâu → sau đó chỉ cần một kích thích nhỏ cũng có thể gây ra phản ứng đau mạnh hơn.
→ Mục tiêu là chủ động kiểm soát đau từ trước và trong khi phẫu thuật, sau đó tiếp tục đánh giá và điều trị trong giai đoạn hậu phẫu.
Đó cũng là lý do giảm đau nên được xem là một phần của kế hoạch gây mê và phẫu thuật, chứ không phải một việc làm thêm nếu “thấy con vật đau”.
Phần 2: Mình sẽ chia sẻ cụ thể hơn về cách sử dụng các thuốc giảm đau trong thực tế chó mèo