31/05/2026
Wszoły - jak się pozbyć?
Co na wszoły?
Jak zwalczyć wszoły?
Wszoły potrafią być uciążliwym problemem dla zwierząt domowych oraz hodowlanych (kury, bydło, gołębie ozdobne itp.).
Czym są, jakie stwarzają zagrożenie i jak sobie z nimi radzić?
Wszoły są stawonogami należącymi do gromady owadów.
Można wyróżnić ponad 3000 gatunków tych stworzeń.
Długość ich ciała wynosi od 0,3 mm do 11 mm.
Odwłok mają płaski i obły, głowę szerszą od tułowia.
Prowadzą pasożytniczy tryb życia – żerują na ssakach (sierściojady) oraz ptakach (piórojady). Ich pożywienie stanowią włosy, pióra, fragmenty naskórka, wydzieliny skórne, a także krew sącząca się z mikroran.
Składają jaja blisko skóry – od 10 do 30 dziennie. Po wykluciu larwy osiągają dojrzałą postać po upływie 3-4 tygodni.
Wszoły żyją do kilku miesięcy.
W przypadku braku żywiciela są w stanie przetrwać od 2 do 4 tygodni. Zasadniczo nie zmieniają żywiciela w trakcie swojego życia.
Wszoły należą do tego samego rzędu, co wszy, które pasożytują na ludziach. Aby nie popadać w panikę, warto umieć je rozróżnić.
Przede wszystkim wszoły i wszy różni wygląd.
Najłatwiej zorientować się, z którym pasożytem mamy do czynienia, uważnie przyglądając się jego głowie oraz tułowiu.
W przypadku wszoła głowa jest szersza od tułowia, sam odwłok jest górnie spłaszczony. Wesz ma głowę wydłużoną, znacznie węższą od tułowia, odwłok spłaszczony od strony brzucha i grzbietu.
Z kolei pchły, które co prawda należą do osobnego rzędu owadów, ale na pierwszy rzut oka są podobne do wszoł, mają drobniejszą budowę, głowę praktycznie zespoloną z tułowiem, odwłok spłaszczony bocznie oraz bardzo rozwinięte tylne kończyny, które służą im do skakania.
W odniesieniu do ptaków, wszoł (piórojad) często bywa mylony z ptaszyńcem. Ten drugi jest roztoczem (gromada pajęczaków) – ma 4 pary odnóży, a nie 3, jak przedstawiciel owadów, którym jest wszoł. Dodatkowo ptaszyńce cechują się bardziej obłym tułowiem i rozwiniętą parą szczękoczułków, która służy im do rozcinania skóry. Są w stanie przeżyć bez pożywienia zdecydowanie dłużej niż wszoły, bo aż 10 miesięcy.
Wszoły nie stanowią zagrożenia dla człowieka, gdyż nie jest on ich potencjalnym żywicielem.
W przypadku zwierząt wszoły wywołują wszołowicę, która może powodować zapalenie skóry, a w konsekwencji utratę sierści (sierściojady) lub piór (piórojady).
Aktywność pasożyta sprawia, że jego żywiciele stają się niespokojni, tracą wagę. Oprócz tego wszoły przenoszą niebezpieczne patogeny – np. jaja tasiemca psiego. Zarażenie psim tasiemcem może powodować u szczeniaków lub kociąt zahamowanie normalnego rozwoju.
Największe zagrożenie atakiem ze strony wszoł istnieje w okresie zimowym oraz wczesną wiosną – wzrost temperatur powoduje śmierć larw.
Najważniejszym sposobem zapobiegania problemowi z wszołami u zwierząt domowych i hodowlanych (sierściojady) oraz u ptactwa hodowlanego np. u kur (piórojady) jest odpowiednia profilaktyka.
Należy dbać o czystość sierści/piór zwierząt, a także miejsc, w których przebywają. Warto stale obserwować zachowanie zwierzęcia.
Jeżeli zauważymy, że jest ono niespokojne, ociera się o przedmioty, drapie się i gryzie, skubie pióra to jest to sygnał, że mogło stać się celem ataku ze strony wszoł.
Jeśli stwierdzimy, że nasze zwierzę zostało zaatakowane przez wszoły, np. zauważając je na sierści/piórach, to pierwszą czynnością będzie poddanie go kwarantannie – należy oddzielić go od innych zwierząt, a także miejsc, w których przebywał.
Wtedy można przystąpić do zwalczania wszoł w otoczeniu zwierzęcia poprzez rozprowadzenie środków owadobójczych w przestrzeniach, w których na co dzień przebywa.
W przypadku zwierząt domowych kluczowa będzie dezynsekcja legowisk oraz klatek.
W przypadku zwierząt hodowlanych istotne są zabiegi wymiany ścióły, dezynfekcja klatek lub zagród oraz dezynsekcja z użyciem oprysków owadobójczych zawierających pyretroidy np. permetrynę.
Sprawdzonym sposobem na piórojady w pomieszczeniach hodowlanych jest również ziemia okrzemkowa.
Ziemia okrzemkowa w postaci pudru pozwala na prewencyjne zabezpieczenie pomieszczeń hodowlanych przeciwko insektom takim jak wszoły, ptaszyńce, pleśniakowce, pchły, piórojady itp.
Ziemia orzemkowa w postaci drobnego pudru (5-100mikonów) stosowana jest do malowania ścian, oprysku zawiesiną lub jako sucha kąpiel np. w kurnikacj.
Diatomit dzięki charakterystycznej budowie bardzo drobnych granulek o ostrych jak brzytwa brzegach dostaje się w każdy zakamarek ciała insekta powodując uszkadzanie powłoki pancerzyka co w konsekwencji prowadzi do utraty wilgoci, odwodnienia i śmierci insekta.
W stosunku do zwierzęcia należy użyć środków owadobójczych, których specyfikacja zezwala na ich bezpośrednią aplikację na sierść/pióra. Warto w zakresie wyboru odpowiedniego środka skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Źródła: medianauka.pl, poradnikzdrowie.pl, materiały Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, weterynarianews.pl.
