21/08/2026
Dziś w programie ketoza - jedno z najważniejszych zaburzeń metabolicznych krów mlecznych, szczególnie w pierwszych tygodniach po wycieleniu.
⚠️ Objawy ketozy:
▪️spadek apetytu, często wcześniejsza niechęć do pasz treściwych,
▪️obniżenie produkcji mleka,
▪️apatia i osłabienie,
▪️utrata kondycji,
▪️suche, twarde odchody,
▪️słabsza motoryka żwacza.
Ketoza może także przebiegać podklinicznie – krowa nie wykazuje wyraźnych objawów, mimo podwyższonego poziomu ciał ketonowych i negatywnego wpływu na zdrowie oraz produkcję.
Z kolei w cięższych przypadkach możemy obserwować tzw. postać nerwową ketozy – lizanie różnych przedmiotów, nadmierne żucie i pobieranie wody, zaburzenia koordynacji i ruchu, wokalizacja czy agresja.
🌡️ Jak powstaje ketoza?
▪️po wycieleniu gwałtownie rośnie zapotrzebowanie krowy na energię potrzebną do produkcji mleka ⬇️
▪️pobranie paszy nie jest jeszcze wystarczające ⬇️
▪️powstaje ujemny bilans energetyczny ⬇️
▪️organizm zaczyna mobilizować zapasy tłuszczu ⬇️
▪️do krwi uwalniane są wolne kwasy tłuszczowe (NEFA), które trafiają do wątroby ⬇️
▪️przy dużej mobilizacji tłuszczu część z nich zostaje przekształcona w ciała ketonowe. Ich nadmierne stężenie, wraz z towarzyszącymi zaburzeniami metabolicznymi, może dodatkowo ograniczać pobranie paszy.
Cały proces przypomina błędne koło: ujemny bilans energii ➡️ mobilizacja tłuszczu ➡️ wzrost ciał ketonowych ➡️ spadek apetytu ➡️ jeszcze mniejsze pobranie energii.
🩸Jak potwierdzić ketozę?
▪️oznaczanie β-hydroksymaślanu (BHB) we krwi. Za najczęściej stosowany próg hiperketonemii przyjmuje się ≥1,2 mmol/l,
▪️NEFA we krwi,
▪️mleko – oznaczanie ciał ketonowych,
▪️mocz – szybkie testy paskowe wykrywające głównie acetooctan i aceton.
Wynik badania zawsze powinien być interpretowany razem z objawami i badaniem klinicznym, ponieważ ketoza często występuje jednocześnie z innymi chorobami okresu okołoporodowego.
💊 Leczenie - dostarczenie krowie łatwo dostępnego prekursora glukozy i ograniczenie ketogenezy.
▪️wlewy dożylne,
▪️glikol propylenowy doustnie, zwykle przez kilka kolejnych dni,
▪️suplementacja witaminami z grupy B, preparatami wpływającymi na funkcjonowanie wątroby,
▪️drenching.
Bardzo ważne jest również znalezienie przyczyny problemu. Sama terapia ketozy może nie wystarczyć, jeśli krowa jednocześnie cierpi np. na przemieszczenie trawieńca, zapalenie macicy czy hipokalcemię.
🩺 Jak zapobiegać ketozie?
▪️utrzymać prawidłową kondycję krów przed wycieleniem,
▪️prawidłowo zbilansować dawkę pokarmową,
▪️zmaksymalizować pobranie suchej masy po wycieleniu,
▪️zapewnić dostęp do świeżej paszy i wody,
▪️ograniczyć stres, przepełnienie grup i konkurencję przy stole paszowym,
▪️skutecznie wykrywać choroby okresu okołoporodowego.