23/08/2026
Eieren waren zelden zo duur, de schappen zelden zo leeg. Maar uiteindelijk moeten we toch kappen met dierlijke producten, zegt kippenboer Ruud Zanders in een nieuwe documentaire. De eigenaar van een eierenfabriek, hoopt namelijk dat niemand ze meer eet. โIk ben niet eens een dierenvriend.โ
De gemeente met de meeste bewoners van Nederland. Vijf miljoen, maar daarvan zie je er eigenlijk 4.955.000 nooit. Dat zijn bijna allemaal kippen. Moeten we hier nou trots op zijn, vraagt Ruud Zanders (52) zich af in de camera, terwijl hij langs de stallen in zijn woonplaats rijdt. Honderdduizend vogels links van de weg, honderdduizend rechts. Hij eet liever geen ei, al helemaal geen vlees. Toch zijn veel van die kippen van hem, zoโn 24.000. Ruud is vegan รฉn kippenboer. Een combinatie zo bijzonder dat er een documentaire over is gemaakt: De vegan veehouder door fotograaf Kadir van Lohuizen. En een combinatie die Ruud de nodige morele dilemmaโs geeft, waar hij openlijk over spreekt.
โAls ik het een kip kon vragen, zou die niet dood willen.โ Na twee jaar broeden, gaan mannen met hoofdlampen in het holst van de nacht de stal in. De kippen zijn te oud. Ze worden in kratten gepropt en op de vrachtwagen gezet. In de documentaire staat Ruud ernaast en kijkt hoe ze afgevoerd worden naar de slacht. Hij beslist immers dat ze dood moeten. Het is belangrijk dat mensen zien hoe het eraan toegaat in zijn stal, vertelde hij deze week over de scรจne tegen De Limburger, in zijn kantoor op de Brightlands Campus Venlo. Normaliter is de krant welkom in de stal, maar nu even niet. Vogelgriep.
Hoewel Ruud de zoon is van een van de grootste pluimveehouders van Nederland, is vogelgriep voor hem een herinnering dat de industrie ethisch niet houdbaar is. Dit vogelgriepseizoen zijn in het land meer dan een miljoen dieren preventief vergast. Het maakt eieren duur, schaars en intussen muteert het virus. Potentiรซle pandemieรซn, grootschalig dierenleed, onnodig landgebruik, vervuilende uitstoot, somt Ruud de nadelen op. Dus kan hij niets anders dan vegan zijn en meewerken aan de docu. Vooral nu hij zoveel geleerd heeft over kippen. Hebben ze vrienden? Plezier? Missen ze hun moeder? Ruud doet zijn best hun leven iets draaglijker te maken. Past de verblijven erop aan en wacht met hen te doden. Het resultaat is Kipster. De eieren in het blauwe doosje moeten de minst dieronvriendelijke en meest duurzame in de supermarkt zijn.
Dat laatste komt doordat ze ons afgedankte voedsel krijgen. Vermalen tot korrels, zorgvuldig samengesteld in voedingswaarde. Het idee ontstond jaren geleden toen Ruud een Afrikaanse boer op bezoek had. Die kon maar niet geloven dat de kippen hier maรฏs en graan kregen. Eten dat we zelf kunnen consumeren.
Ruud had toen net een slopend faillissement achter de rug. Zijn traditionele kippenbedrijf ging kopje-onder, het kostte hem zelfs zijn huis. Hij besloot dat het nieuwe bedrijf Kipster niet meer gericht moest zijn op winstmaximalisatie. Maar een ei moest opleveren, een dat zo min mogelijk leed veroorzaakt tot het moment dat iedereen stopt met eieren eten. โHet is niet te verdedigen wat we met onze dieren doen. Ik ben door de jaren fanatieker geworden. En cynischer.โ
De activisten en professoren die Ruud spreekt in de documentaire vinden wat hij doet alsnog โkwaadaardigโ en โdestructiefโ. Hij incasseert het, is het eigenlijk met ze eens.
Ruud weet best dat driekwart van de landbouwgrond wordt gebruikt voor vee en vaak ten koste gaat van de natuur. En dat je met een fractie daarvan de hele wereld kunt voeden met een plantaardig dieet. In de drie jaar dat de film werd gemaakt, vielen voor hem stuk voor stuk de redenen weg om nog dieren te houden. Vlees, ei en zuivel nodig voor je voedingsstoffen? Ben je gek, vertelt de voedingsexpert hem op beeld. Dierlijke p**p nodig voor mest? Nee hoor, laten Ghanese boeren hem zien die bemesten met mensenstront. Ei nodig voor roerei? Zelfs dat niet, bewijst een Duits bedrijf dat vegan eieren maakt. Mijn kippen zijn eigenlijk overbodig, is Ruuds nuchtere conclusie na het maken van de docu.
โIk ben niet eens een dierenvriend. Als ik in de stal sta, zie ik nog altijd geen individuele dieren. Maar ik vind gewoon dat we alle dieren met rust moeten laten.โ
Moet Ruud dan stoppen? Is de wereld beter af zonder Kipster? Dat is zijn grootste worsteling. Hij staat tussen de wereld van boeren en vegans in. Beide hebben weinig met hem. Veel traditionele boeren waarderen zijn kritiek op de sector niet, veel vegans vinden hem deel van het probleem. En soms vindt hij zijn eigen werk inderdaad zinloos, vooral als hij bedenkt dat de vraag naar dierlijke producten alsmaar toeneemt.
Maar stoppen lost niets op, meent Ruud. Dan wordt die vraag vervuld door een bedrijf dat het op de oude manier doet. Zo heeft Kipster stallen in de VS, pal naast enorme legbatterijen. Wordt Kipster daar niet gebruikt voor greenwashing, voor de goede sier, vraagt de documentairemaker hem? Ruud vindt het een terechte vraag, maar laat die goede sier dan een eerste stap zijn, pareert hij.
En soms gaat zoโn stap mis, geeft hij eerlijk toe in Venlo. Het lukte hem bijvoorbeeld niet om die hanen in zijn Amerikaanse stallen een duurzame bestemming te geven. Die werden snel vergast. En hij is zich ervan bewust dat zijn bedrijf best fragiel is. Omdat hij de eieren net boven de kostprijs verkoopt, heeft hij weinig financiรซle buffers.
Ruud Zanders lijkt in eerste opzicht een revolutionair, met rebelse ideeรซn over het voedselsysteem. Maar in werkelijkheid is hij eerder een evolutionair. Hij gelooft dat vooruitgang in kleine stapjes gaat en denkt dat het lang kan duren voordat het grote publiek plantaardig gaat. Maar stoppen en schreeuwen langs de zijlijn, verandert volgens hem niets. Iemand zal die kleine stappen dus moeten zetten. โHoe we volledig moeten stoppen met het houden van dieren? Ik weet het eerlijk gezegd niet, maar ik probeer tenminste iets.โ
Lang werd de kip onderschat, mede doordat ze evolutionair zo ver van ons afstaat. Inmiddels hebben wetenschappers ontdekt dat kuikens al communiceren met de moeder in het ei en dat ze elkaar waarschuwen voor roofvogels. Onderzoekers gaan ervan uit dat kippen een zelfbewustzijn hebben, logisch kunnen nadenken, complexe emoties hebben, anticiperen en persoonlijkheden ontwikkelen. Allemaal eigenschappen die we aantreffen bij soorten die we als intelligent zien, zoals de mens of aap.
Wat eet een โduurzame kipโ?
De kippen van Ruud krijgen een mengsel van ons afval. Dat wordt grotendeels gemaakt door Nijsen Company in Veulen. Daar staan grote rode bakken gestapeld tot het plafond, vol kontjes van stokbroden, halve tompoezen, weke winegums, platte croissants, kromme spaghetti en al het andere eten dat de winkel nooit haalt. De kneusjes van de voedselindustrie. De brokken die ze ervan maken smaken naar plakkerige koffiekoekjes. Niet vies, wel voedzaam, zegt directeur John Geurts. โMensen-eten moet voldoen aan strenge eisen vanwege voedselveiligheid. Al die producten zijn verhit en vermalen, en de voedingsstoffen erin kunnen makkelijk opgenomen worden. Perfect voor diervoeder.โ
Uit: De Limburger
