29/06/2026
Reproduction series
Part 2
බළලුන්ගේ (Cats) සහ සුනඛයන්ගේ (Dogs) ප්රජනන චක්ර අතර ඉතා විශාල විද්යාත්මක වෙනස්කම් පවතිනවා. සුනඛයන් වසරකට වරක් හෝ දෙවරක් ස්වයංක්රීයව මතවන (Spontaneous Ovulators) සතුන් කොටසකට අයත් වන විට, බළලුන් ඍතුමය වශයෙන් සහ බාහිර උත්තේජනයක් මත ඩිම්බ පිටකරන (Seasonally Polyestrous, Induced Ovulators) සතුන් වර්ගයක්.
පහත දැක්වෙන්නේ සුනඛයන් සහ බළලුන්ගේ Estrus අතර ඇති ප්රධාන වෙනස්කම්
🐈 බළලුන් සහ සුනඛයන් අතර ප්රජනන වෙනස්කම්
1. ඩිම්බ පිටවන ආකාරය (Type of Ovulation)
• සුනඛයන් (Dogs): ඔවුන් Spontaneous Ovulators වේ. එනම්, පිරිමි සතෙකු සමඟ එකතු වුවත් නැතත්, Estrus අවධියේ නිශ්චිත දිනකට පැමිණි විට හෝමෝන ක්රියාවලිය නිසා ස්වයංක්රීයවම ඩිම්බ කෝෂ වලින් ඩිම්බ පිටවීම (Ovulation) සිදු වේ.
• බළලුන් (Cats): ඔවුන් Induced Ovulators වේ. බළලුන්ගේ චක්රය පැමිණියද, පිරිමි බළලෙකු සමඟ එකතු වන තුරු (Mating උත්තේජනයක් ලබන තුරු) ඩිම්බ කෝෂ වලින් ඩිම්බ පිටවීමක් සිදු නොවේ. එකතු වීමෙන් ලැබෙන ස්නායු උත්තේජනය මඟින්ම පමණක් ඩිම්බ පිටවීම සිදුවේ.
2. චක්රයේ වාර ගණන (Frequency of Cycle)
• සුනඛයන් (Dogs): වසරකට සාමාන්යයෙන් චක්ර 1ක් හෝ 2ක් පමණක් පෙන්වයි (Monestrous). පරිසරයේ සූර්යාලෝකය හෝ කාලගුණය මීට සෘජුව බලපාන්නේ නැත.
• බළලුන් (Cats): ඔවුන් Seasonally Polyestrous වේ. එනම් සූර්යාලෝකය වැඩි කාලසීමාවන් වලදී (Lighter months/Breeding season) එක දිගට නැවත නැවතත් චක්ර ඇති වේ. (Due to melatonin secretion) බළලෙකු එකතු වී ගැබ් නොගතහොත්, සෑම සති 2-3 කට වරක්ම නැවත නැවතත් මතවීම (Heat) සිදු විය හැක.
3. බාහිර රුධිර වහනය (Vaginal Bleeding)
• සුනඛයන් (Dogs): චක්රය ආරම්භයේදී (Proestrus අවධියේ) පැහැදිලිවම යෝනි මාර්ගයෙන් ලේ වැනි ශ්රාවයක් පිටවීම සිදුවේ.
• බළලුන් (Cats): බළලුන්ට බාහිරව මෙලෙස රුධිර වහනය වීමක් සිදු නොවේ. එබැවින් රුධිරය දෙස බලා බළලෙකුගේ මතවන කාලය හඳුනාගත නොහැක.
4. හැසිරීම් රටාව (Behavioral Signs)
• සුනඛයන් (Dogs): මුල් දිනවල පිරිමි සතුන් මඟහරින අතර, සැබෑ සරු කාලයේදී (Estrus) නිසලව සිටිමින් වලිගය පසෙකට කර පිරිමි සතා පිළිගනී.
• බළලුන් (Cats): බළලුන්ගේ හැසිරීම ඉතාමත් දැඩි ලෙස වෙනස් වේ. ඔවුන් බිම පෙරළීම (Rolling), නිතර කෑගැසීම (Yowling/Crying), ශරීරය බිම හෝ බඩුබාහිරාදියෙහි ඇතිල්ලීම සහ පිටුපස ප්රදේශය ඉහළට ඔසවා තැබීම (Lordosis posture) සිදු කරයි. බොහෝ හිමිකරුවන් බළලාට අසනීප වී ඇතැයි සිතා කලබල වන්නේ මෙම හැසිරීම් නිසාවෙනි.
5. චක්රයේ වේගය (Rate of Progression)
• සුනඛයන් (Dogs): සුනඛයන්ගේ චක්රයේ එක් අවධියක සිට ඊළඟ අවධියට මාරුවීමේ වේගය ඉතා සෙමින් සිදුවේ. Proestrus සහ Estrus අවධීන් දින කිහිපයක් පුරා ඇදී පවතී.
• බළලුන් (Cats): බළලුන්ගේ චක්රයේ අවධීන් ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වේ. පිරිමි සතෙකු හමු නොවුවහොත් දින කිහිපයකින් Heat එක නතර වී, නැවත සති දෙකකින් ලක්ෂණ පෙන්වීම ආරම්භ විය හැක.
Dr. Achini Gunathilaka