11/10/2026
Ik behandel niet alleen weefsel. Ik werk met het zenuwstelsel.
En dat brengt me bij een vraag:
Waarom ben ik als manuele therapeut eigenlijk zo geïnteresseerd in fascia?
Want wat als het weefsel waar ze jarenlang vooral naar keken als een soort “omhulsel” van het lichaam, veel meer doet dan dat?
Wat als fascia ook communiceert met het zenuwstelsel?
Dát maakt fascia zo interessant.
Fascia is het bindweefsel dat vrijwel alles in het lichaam omringt, ondersteunt en met elkaar verbindt: spieren, pezen, banden, zenuwen, bloedvaten en organen.
Maar fascia is niet zomaar een verpakking.
Het is levend en responsief weefsel, met een rijke hoeveelheid sensorische zenuwuiteinden. Deze zijn onder andere betrokken bij aanraking, beweging, proprioceptie en pijn.
Dat betekent dat fascia mogelijk een veel grotere rol speelt bij pijn en bewegen dan ze traditioneel hebben gedacht.
Maar er is nog een interessante laag.
Fascia staat ook in verbinding met het autonome zenuwstelsel, waaronder het sympathische zenuwstelsel.
En dat kennen we natuurlijk van de bekende:
fight – flight – freeze.
De toestand waarin het lichaam denkt:
“Ik moet klaar zijn om te reageren.”
Kijk maar eens naar wat er met je eigen lichaam gebeurt wanneer je gestrest bent.
Je schouders trekken omhoog.
Je kaken spannen aan.
Je ademhaling verandert.
Je spieren worden gespannen.
En als die stress langere tijd aanhoudt?
Dan kan die spanning bijna “normaal” gaan voelen.
Dus waarom zouden we niet dezelfde vragen stellen bij onze dieren?
Dieren kunnen immers ook stress, angst, spanning en verhoogde alertheid ervaren.
Denk bijvoorbeeld aan een hond die voortdurend de omgeving scant.
Alles in de gaten houdt.
Klaarstaat om te reageren.
Wat kan dat lichamelijk betekenen?
We kunnen onder andere verhoogde spierspanning, meer terughoudendheid in beweging, veranderingen in houding en minder vloeiende bewegingen zien.
En mogelijk ook… ongemak.
Maar hierbij is een belangrijke nuance nodig.
We kunnen niet simpelweg zeggen:
“Stress veroorzaakt fasciale pijn bij honden.”
Daarvoor is het wetenschappelijke bewijs op dit moment niet sterk genoeg.
Wat we wél weten, is dat fascia rijk geïnnerveerd is, betrokken kan zijn bij pijn en dat het sympathische zenuwstelsel een belangrijke rol speelt bij zowel stress als pijnverwerking.
En juist dát maakt de verbinding zo interessant.
Het is ook één van de redenen waarom ik denk dat samenwerken met gedragstherapeuten en trainers heel waardevol is.
Want soms zijn een lichamelijk probleem en een gedragsprobleem helemaal niet twee losstaande dingen.
Ze kunnen elkaar beïnvloeden.
Een dier dat pijn of ongemak ervaart, kan zich anders gaan gedragen.
Een gestrest dier kan anders bewegen.
En een dier dat voortdurend gespannen is, kan het moeilijker vinden om lichamelijk écht te ontspannen.
Dus wanneer ik een dier behandelen…
behandelen ik niet alleen een spier.
Ik behandelen niet alleen fascia.
Ik behandelen de hond.
En dat betekent dat ik ook het zenuwstelsel meenemen.
Want wanneer een dier sterk gespannen, angstig of overprikkeld is, kunnen we met onze behandeling soms letterlijk tegen het zenuwstelsel in werken.
Maar als we het dier eerst kunnen helpen zich veilig te voelen…
te vertragen…
te ademen…
te ontspannen…
dan creëren we een compleet andere omgeving voor therapie.
We bewegen van fight or flight richting rust, herstel en regulatie.
En dát vind ik zo fascinerend aan dit vak.
Effectieve manuele therapie gaat niet alleen over wat we met het weefsel doen.
Het gaat ook over wat je doen mét het hele systeem.
De spieren.
De fascia.
Het zenuwstelsel.
Het gedrag.
En uiteindelijk…
het dier dat voor me staat.
Daarom is fascia zoveel interessanter dan alleen maar “het weefsel dat de spieren omhult”. 🐾
Want misschien is fascia niet alleen een verbinding tussen structuren…
maar ook een belangrijke schakel tussen lichaam en zenuwstelsel.
