23/08/2026
د پیوندولو عملیه
پیوند د شکل له مخې زیات ډولونه لري، مګر زخويي پیوند، چې عبارت له T-Budding یا T-Pudding څخه دی، په افغانستان کې ډېر مروج دی او په ونو کې اجرا کېږي.
۱. د T-Budding لپاره د Bud تیارول
د نودې له منځ څخه د زخې پیوند لپاره ښې رسېدلې زخې غوره کېږي او بیا د پیوند د چاقو په واسطه پیوندي زخه تیارېږي. هېره دې نه وي چې د زخې د پیوند لپاره کومې نودې (Bud sticks) له ونې څخه غوڅېږي، له هغې وروسته باید سمدستي د پاڼو تیغې غوڅې شي او نودې په لنده بوجۍ کې ونغښتل شي. دا کار د دې لپاره کېږي چې زخې اوبه له لاسه ورنه کړي او وچې نه شي.
۲. د زخې پیوند لپاره د نیله بوټي (Rootstock) تیارول
د نیله بوټي په تیارولو کې، د نیله بوټي په ښوي ځای کې د ۲.۵ سانتيمترو په اندازه عمودي زخم جوړېږي. همدارنګه، د نیله بوټي د ساقې د قطر د ۱/۳ برخې په اندازه، چې د عمودي زخم د سر سره وصل وي، افقي زخم جوړول په کار دي. وروسته د ټپ یا زخم پوستکی یوې او بلې خوا ته جلا کېږي.
۳. د زخې ځای پر ځای کول
له هغې وروسته د چاقو د څوکې د شا په واسطه عمودي غوڅ شوی پوستکی ډډېږي او په احتیاط سره جلا شوې زخه په نوموړي T شکل زخم کې ځای پر ځای کېږي.
۴. د پیوند تړل
په نیله بوټي کې د پیوندي بوټي زخه له کېښودلو وروسته په پلاستیک سره تړل کېږي.
زموږ د هېواد په ځینو سیمو کې، چې وچه او لنده هوا لري یا باران په کې اوري، سرچپه T-Budding (Inverted-T-Budding) هم اجرا کېږي.
د پاڼرېژو مېوو د پیوندولو وخت
د زخې پیوند (T-Budding) لپاره مناسب وخت هغه دی چې د نیله بوټي او پیوندي بوټي پوستکی په اسانۍ سره جلا کېږي.
د پاڼرېژو مېوو (Deciduous fruits) لپاره غوره پیوندي نیالګی هغه نیالګی ګڼل کېږي چې په بزغلي کې کرل کېږي.
د افغانستان تقریباً په هېڅ سیمه کې د جوزا په میاشت کې د پیوندولو وړ نیالګي نه شي وړاندې کېدای. له همدې امله، د پاڼرېژو مېوو د نیالګیو پیوندول د سنبلې له ۱۵مې څخه د میزان تر ۱۵مې پورې، چې د Fall Budding په نوم یادېږي، ډېر عمومیت لري.
د مني د زخې پیوند (Fall Budding) ګټې
- د حرارت درجه نسبتاً معتدله وي او د پیوند د کامیابېدو چانس زیات وي.
- د Budder یا پیوندکوونکي لپاره وخت زیات وي.
- د زخې د څانګو (Bud sticks) ساتلو ته اړتیا نه وي.
د افغانستان په سړو سیمو، لکه وردګ، غزني، بامیان، پروان او داسې نورو کې، د پاڼرېژو مېوو او مغزبابو (Nut crops) د پیوندولو لپاره ډېر ښه وخت د اسد میاشتې له نیمایي څخه د سنبلې تر نیمایي پورې ګڼل شوی دی.
د هېواد په تودو سیمو، لکه ننګرهار، لغمان، کندهار، هلمند، فراه، نیمروز او داسې نورو کې، د زخې پیوند لپاره غوره وخت د سنبلې میاشتې له نیمایي څخه د میزان میاشتې تر نیمایي پورې ګڼل کېږي.
د پیوند وروسته پاملرنه
په پورتنیو وختونو کې د T-Budding یا ټي پیوند شوو نیالګیو څوکې له پیوندولو وروسته نه غوڅېږي. نیالګي او پیوندي زخې تر راتلونکي پسرلي پورې، مخکې له دې چې وده پیل کړي، په خپل حال پرېښودل کېږي.
له پیوندولو دوه اونۍ وروسته، په سړو سیمو کې له پیوندي زخې څخه پلاستیک سستېږي، خو پلاستیک باید بیخي لرې نه شي؛ ځکه چې پلاستیک په ژمي کې پیوند شوې زخه د سړې هوا له زیان څخه ژغوري.
په تودو سیمو کې له پیوندولو دوه اونۍ وروسته باید پلاستیک له پیوند شویو زخو څخه لرې شي.
نوې پیوند شوې زخې په ژمي کې ویدې پاتې کېږي او بیا په پسرلي کې، مخکې له دې چې نوې وده پیل شي، پیوندي نیالګي له پیوند څخه ۱۰ تر ۲۰ سانتيمترو لوړ غوڅېږي.
کله چې بیا د ودې پیل ته نږدې شي، نو د زخې له پیوند څخه یو سانتيمتر لوړ ټول پیوندي نیالګي غوڅېږي او په دې توګه پیوندي زخه وده کوي.
پیوندي نیالګي ته په دویم ودهیز موسم کې، لکه د لومړي ودهیز موسم په څېر، ډېره کلکه پاملرنه کېږي. په نوموړې پاملرنه کې په خپل وخت خړوبول، نایتروجن سره ورکول، د ناوړه بوټو کنټرول او د حشراتو او ناروغیو مخنیوی شامل دي.
له بزغلي څخه د پیوندي نیالګیو را ایستل او باغ ته وړل
ښه او غوره پیوندي نیالګي هغه دي چې د دوو کلونو په موده کې په ښه توګه په بزغلي کې تولید شوي وي.
په بزغلي کې د پیوندي نیالګیو د ایستلو په وخت کې باید ډېر احتیاط وشي، ترڅو د نیالګي ډېرې اصلي او فرعي ریښې په خاوره کې پاتې نه شي.
باید د ایستلو په وخت کې هڅه وشي چې ریښې ماتې نه شي او تغذیوي ریښې له نیالګي سره یو ځای راوایستل شي.
له ایستلو وروسته باید ډېره پاملرنه وشي چې د ایستل شوو نیالګیو ریښې وچې نه شي، د لمر له مستقیمو وړانګو سره مخامخ نه شي او د تړلو او باغ ته د وړلو په وخت کې یې ریښې ماتې او زخمي نه شي.
نیالګي باید په داسې ورځ راونه ایستل شي چې ډېر باد لګېږي؛ ځکه چې باد د ایستل شویو نیالګیو ریښې او نیلې وچوي.
پایله
د سالم نیالګي بنسټ، صحیح پیوند او مناسبه پاملرنه ده.
