16/08/2025
Cá rô phi ở miền Bắc Việt Nam
Sự sụt giảm nguồn cung từ Trung Quốc thúc đẩy các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi tại miền Bắc Việt Nam đẩy nhanh nuôi cá rô phi
Tác giả: Zuridah Merican
⸻
Trước năm 2023, Mỹ đã áp dụng mức thuế nhập khẩu đáng kể đối với cá rô phi từ Trung Quốc. Thuế quan theo Mục 301 đạt 25%, và thêm 20% được áp dụng đầu năm nay, dẫn đến tổng mức thuế 45%. Các biện pháp này chủ yếu ảnh hưởng đến phi lê cá rô phi đông lạnh, chiếm 82% lượng nhập khẩu rô phi của Mỹ. Đáp lại tình hình này và thị trường rô phi Trung Quốc ngày càng bất ổn, các nhà xuất khẩu Trung Quốc bắt đầu chuyển hướng sang thị trường châu Âu và châu Phi.
Mặc dù mức tiêu thụ rô phi bình quân đầu người ở Mỹ đã giảm kể từ năm 2015, nhưng đây vẫn là loại hải sản được ưa chuộng, với mức 1,04 lbs (0,47 kg)/người/năm. Năm 2023, Mỹ nhập khẩu 50.000 tấn rô phi nguyên con (80% từ Trung Quốc) và 94.000 tấn phi lê đông lạnh (90% từ Trung Quốc). Đến tháng 5/2024, nhập khẩu phi lê rô phi từ Trung Quốc đã giảm 18%.
Ngay cả với mức thuế 25% ban đầu, nông dân nuôi rô phi Trung Quốc đã gặp khó khăn. Chi phí sản xuất tăng khiến nhiều nông dân phải ngừng nuôi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế và chuỗi cung ứng (Zhang, 2023).
⸻
Chiến lược phát triển cá rô phi của Việt Nam
Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (MARD), nay đã sáp nhập vào Bộ Nông nghiệp & Môi trường, khởi xướng kế hoạch phát triển cá rô phi từ năm 2021. Mục tiêu là đạt 400.000 tấn cá rô phi vào năm 2030, đưa rô phi trở thành mặt hàng xuất khẩu thủy sản nước ngọt lớn thứ hai của Việt Nam.
Do đó, Việt Nam đang dần nâng cao năng lực sản xuất và tăng xuất khẩu rô phi nguyên con và phi lê sang thị trường Mỹ cùng các thị trường quốc tế khác.
Nông dân nuôi rô phi tại Việt Nam coi việc Trung Quốc giảm sản lượng là cơ hội để tiếp cận thị trường Mỹ, đặc biệt khi rô phi Việt Nam từng được nhập vào Mỹ miễn thuế trước thời chính quyền Trump.
Mô hình nuôi rô phi ở miền Bắc Việt Nam chịu ảnh hưởng từ cách làm ở miền Nam Trung Quốc. Một số doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi đang mở rộng sang sản xuất và nuôi rô phi.
⸻
Nuôi rô phi tại miền Bắc Việt Nam
Miền Bắc chiếm phần lớn diện tích 30.000 ha ao nuôi và 1,2 triệu m³ lồng bè trên cả nước. Ở các tỉnh quanh Hà Nội, phổ biến hình thức nuôi ghép rô phi đen cùng cá chép, trong khi nuôi đơn rô phi đỏ được thực hiện trong lồng bè.
Tại Bắc Ninh, Công ty Dabaco Group nuôi rô phi đỏ, cá chép, cá trắm, cá tầm và cá tra trong 100 lồng trên sông Đuống.
Sản lượng nuôi đạt 6–9 kg/m³ lồng, năng suất 5–7 tấn/lồng, có thể tăng lên 9–10 tấn/lồng. Quản lý trại Nguyễn Quang Thái cho biết: “Chúng tôi có thể tăng mật độ nuôi, nhưng như vậy chi phí thức ăn cao do hệ số FCR tăng.”
Sản xuất được lên kế hoạch thu hoạch vào dịp Tết Nguyên Đán (cuối tháng 1) và vào mùa hè. Vụ đầu tiên bắt đầu vào tháng 4, vụ thứ hai vào tháng 9. Cá được thu hoạch khi đạt 1 kg, mỗi vụ kéo dài 10–12 tháng.
⸻
Trang trại Dabaco – Bắc Ninh
Cá giống Thái Lan được thả 8.000–10.000 con/lồng (12–15g/con), nuôi lên 200g sau 3 tháng với tỷ lệ sống 70%, sau đó tách ra hai lồng còn 3.500–4.000 con/lồng. Thu hoạch khi cá đạt 1 kg, thường sau chu kỳ 10 tháng. Tỷ lệ sống 85%. Chi phí sản xuất 1,13 USD/kg, trong đó 1 USD chi cho thức ăn.
Mùa hè (tháng 6–9), nhiệt độ 28–29,5°C gây nguy cơ bệnh Streptococcus, có thể dẫn đến 70% chết. Người nuôi giảm mật độ thả và bổ sung phụ gia, nhưng cá không được tiêm vaccine. Các bệnh khác như Aeromonas cũng xuất hiện.
Trại sử dụng dàn quạt nước và máy sục khí. Vụ thu hoạch gần nhất đạt 130 tấn rô phi từ ao 6 ha. Thu hoạch kéo dài 7–10 ngày, cá phơi 2 tuần chuẩn bị cho vụ mới.
Năm 2025, giá bán tại trại 29.000 VND/kg (1,16 USD), cao nhất đạt 33.000 VND/kg. Chi phí trung bình khoảng 1 USD/kg, trong đó 0,66 USD/kg cho thức ăn, FCR 1,3.
⸻
Công ty Viet Nhat – Nam Định
Viet Nhat Technology Nutrition JSC quản lý 2 trang trại (18 ha ở Hải Dương, 10 ha ở Nam Định). Bắt đầu nuôi rô phi từ 2024 với 4–6 ao, độ sâu 2,2–2,5m. Quản lý Nguyễn Văn Đại (cựu nhà khoa học RIA1) thả 7–8 con/m² (10–20g), thu hoạch 700g sau 4 tháng mùa hè và 4,5 tháng mùa đông.
Nhiệt độ biến động 36–37°C mùa hè và có thể xuống 14°C mùa đông. Cá được cho ăn bằng thức ăn 40% CP (cho cá